Teftişte eksik çıkan BKÖP bölümleri nasıl yazılır?

Kuruluşunuz BEKRA (Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik) kapsamında alt seviyeliyse, Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi’ni (BKÖP) siz hazırlarsınız. BKÖP’ün ikinci bölümü, büyük kazaları önlemek için kurduğunuz güvenlik yönetim sistemini anlatır. Üst seviyeliyseniz bu rehberdeki iki bölüm güvenlik raporunuzda aynı sözlerle istenir.

Alt seviyeli kuruluşlar en az dört takvim yılında bir, üst seviyeliler en az iki takvim yılında bir denetim programına alınır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), 2024 teftişlerinin sonuçlarını Ekim 2025’te bir raporla yayımladı. Bu rehberde rapordaki eksiklerin BKÖP’te hangi bölüme denk geldiğini ve o bölümleri nasıl yazabileceğinizi anlatıyoruz.

Rapor ne diyor?

• Teftiş 37 ilde 246 işyerinde yapıldı. İlk teftişte 6.993 mevzuata aykırılık bulundu; bunların 1.350’si (%19) BEKRA Yönetmeliği’ne aykırılıktı. BEKRA Yönetmeliği, en çok aykırılık bulunan ikinci mevzuat oldu.
• Verilen sürede giderilmeyen ve ikinci teftişte yeni bulunan toplam 580 aykırılık için 101 işyerine 35.587.083 TL idari para cezası önerildi. Bunun 94 aykırılığı ve 2.457.600 TL’si BEKRA Yönetmeliği’yle ilgiliydi.
• Güvenlik yönetim sisteminden iki unsur incelendi: performansın izlenmesi ile denetleme ve inceleme. Rapora göre bu başlıkları bir yönetim sistemi olarak bütün hâlinde uygulamak işyerleri için yeni bir durum; bu yüzden bu alandaki ihlaller yüksek oranda.
• Müfettişler, güvenlik raporu ve BKÖP’ün işyerleri ve danışmanlar tarafından “farklı görüşlerle” hazırlandığını belirtiyor.

Raporun vermediği bilgiler. Rapor eksikleri sıralıyor ama her birinin kaç işyerinde görüldüğünü vermiyor; hangisinin en sık olduğunu bu yüzden bilemiyoruz. Alt ve üst seviyeyi, BKÖP ile güvenlik raporunu da ayırmıyor. Diğer beş unsur (organizasyon ve personel, tehlikelerin belirlenmesi, işletim kontrolü, değişimin yönetimi, acil durumlar için planlama) için bulgu yok.

Raporu nasıl kullanırsınız? Rapordaki maddeler, mevzuatın istediklerinin neredeyse kelimesi kelimesine olumsuz hâli. Mevzuat “hedeflerin belirlenmesi yöntemleri”ni ister; raporda “hedeflerin belirlenmesi yöntemlerine yer verilmemiş olması” yazar. Bu listeyi kendi belgeniz için kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz. Eksiklerin bir kısmı belgeyle ilgilidir (yöntem yazılmamış), bir kısmı uygulamayla (iç denetim yapılmamış). Belgeyi eksiksiz yazmak ikincisini çözmez; yazdığınızı uygulamanız da gerekir.

1. Performans göstergeleri ve hedefler

Teftişte ne bulundu?

• Somut ve ölçülebilir performans göstergelerinin belirlenmemiş ya da belirlenenlerin gözden geçirilmemiş olması
• Hedeflerin belirlenmesi yöntemlerine yer verilmemiş olması
• Hedeflere uyumun nasıl tespit edileceğine ve hedeflerin gözden geçirilme sıklığını belirleme kriterlerine yer verilmemiş olması
• Hedeflere uyulamadığında raporlama ve düzeltici faaliyet yöntemlerine yer verilmemiş olması; uyulamadığı hâlde durum raporlanıp düzeltici faaliyet belirlenmemiş olması

Mevzuat ne istiyor? Sistemin ne kadar iyi uygulandığını ölçen somut ve ölçülebilir göstergeler belirler, bunları her yıl gözden geçirirsiniz. BKÖP’te hedefleri nasıl belirlediğinizi, hedeflere ulaşıp ulaşmadığınızı nasıl tespit ettiğinizi, hedefleri ne sıklıkla gözden geçirdiğinizi ve hedef tutmadığında ne yaptığınızı anlatırsınız. Hedefler sistemin unsurlarına yöneliktir; somut, ölçülebilir ve ulaşılabilirdir, belirli bir süreyi kapsar.

Belgenizde nasıl yazarsınız?

• Göstergeler bir tabloda mı? Her biri için hedef, süre, izleme sıklığı ve sorumlu yazılı mı?
• Hedefler güvenlik yönetim sisteminin unsurlarıyla ilişkili mi?
• Hedef tutmadığında kimin, kime, hangi yolla raporladığı ve düzeltici faaliyetin nasıl takip edildiği belli mi?

Örnek kalıp (köşeli parantezleri kendi bilgilerinizle doldurun; BKÖP üçüncü tekil şahısla yazılır):

Güvenlik yönetim sisteminin performansı Tablo [no]’daki göstergelerle izlenir; tabloda her gösterge için hedef, süre, izleme sıklığı ve sorumlu belirtilmiştir. Göstergeler her yıl [birim] tarafından gözden geçirilir. Hedeflerin gözden geçirilme sıklığı [kriterler] dikkate alınarak belirlenir. Hedefe ulaşılamadığında [sorumlu] durumu [yol] ile [kime] raporlar; düzeltici faaliyetleri [kim] belirler ve [nasıl] takip edilir.

2. Büyük kazalar ve ramak kala olaylar

Ramak kala olay; insana, kuruluşa veya çevreye zarar verme potansiyeli olduğu hâlde zarar vermeyen olaydır.

Teftişte ne bulundu?

• Büyük kazalar ile ramak kala olayların önceden belirlenmiş yöntemlerle sistemli olarak analiz edilip kayıt altına alınmamış ve raporlanmamış olması
• Analiz sonuçlarının bir özetinin çalışanlara uygun yollarla duyurulmamış olması
• Raporlama, düzeltici ve önleyici faaliyet belirleme ve bunları çalışanlara duyurma yöntemlerine yer verilmemiş olması

Mevzuat ne istiyor? Bu olayları önceden belirlediğiniz yöntemlerle sistemli olarak analiz eder, kaydeder ve raporlarsınız; analiz özetini çalışanlara duyurursunuz. BKÖP’te bu süreci anlatırsınız. Büyük bir kaza ya da büyük kaza niteliğinde bir ramak kala olay yaşanırsa BKÖP’ü de gözden geçirip güncellersiniz.

Belgenizde nasıl yazarsınız?

• Olayı kimin, kime, hangi yolla bildirdiği yazılı mı?
• Analiz yöntemi, analizi yapan ve kayıtların yeri belli mi?
• Düzeltici ve önleyici faaliyetlerin nasıl belirlendiği, takip edildiği ve duyurulduğu anlatılmış mı?

Örnek kalıp:

Kuruluşta meydana gelen büyük kazalar ve ramak kala olaylar [bildirim yolu] ile [birim] birimine bildirilir, [analiz yöntemi] ile analiz edilir, [kayıt yeri] üzerinde kayıt altına alınır ve [kime] raporlanır. Düzeltici ve önleyici faaliyetleri [kim] belirler ve [nasıl] takip edilir. Analiz özeti ve alınan önlemler çalışanlara [duyuru yolu] ile duyurulur.

3. İç denetim: kim yapar, ne sıklıkla, nasıl?

Teftişte ne bulundu?

• Denetim yöntemleri, somut göstergeler ve hedefler belirlenerek bir iç denetim sistemi kurulmamış olması
• Güvenlik yönetim sistemi unsurlarının son iki yıl içinde iç denetimden geçirilmemiş olması
• Denetimlerin kuruluşun bağlı olduğu en üst yöneticinin yazılı görevlendirmesiyle yapılmamış olması
• Denetçilerin belirlenme kriterlerine, yetki ve sorumluluklarına ve denetim yöntemlerine yer verilmemiş olması

Mevzuat ne istiyor? Sistemin unsurlarını iki yılı aşmayan düzenli aralıklarla iç denetimden geçirirsiniz. Denetimi, kuruluşun bağlı olduğu en üst yöneticinin yazılı görevlendirmesiyle kuruluş içinden veya dışından kişiler yapar. BKÖP’te denetçi seçme kriterlerini, denetçilerin yetki ve sorumluluklarını ve denetim yöntemlerini anlatırsınız.

Belgenizde nasıl yazarsınız?

• Denetim sıklığı yazılı mı, iki yılı aşmıyor mu? Tüm unsurlar bu sürede denetleniyor mu?
• Yazılı görevlendirmeyi en üst yöneticinin yaptığı belirtilmiş mi?
• İç denetimin kendi göstergeleri ve hedefleri var mı?

Örnek kalıp:

Güvenlik yönetim sisteminin tüm unsurları [sıklık] iç denetimden geçirilir. İç denetim, [en üst yöneticinin unvanı] tarafından yazılı olarak görevlendirilen [kuruluş içinden / dışından] kişilerce yapılır. Denetçiler [seçim kriterleri] dikkate alınarak belirlenir; yetki ve sorumlulukları [açıklama]. Denetimde [kontrol listeleri, çalışanlarla ve birim amirleriyle görüşmeler, saha kontrolleri vb.] kullanılır.

4. İç denetim raporu ve üst yönetim

Teftişte ne bulundu?

• İç denetim sonucunda rapor düzenlenmemiş olması
• İç denetim raporunda denetlenen unsurların, somut hedeflerin, kapsamın, organizasyonun, kaynak ve standartların, sonuç ve önerilerin belirtilmemiş olması
• Sonuçların raporlanma yöntemlerine ve üst yönetimin nasıl bilgilendirildiğine yer verilmemiş olması

Mevzuat ne istiyor? Her iç denetimden sonra, yukarıdaki bilgileri içeren bir rapor düzenlenir. BKÖP’te sonuçları nasıl raporladığınızı ve üst yönetimi hangi yollarla bilgilendirdiğinizi anlatırsınız. Denetimde çıkan değişiklik ihtiyaçlarına göre sistem gözden geçirilir ve üst yönetim tarafından güncellenip belgelenir. Sistemde değişiklik yaptığınızda BKÖP’ü de güncellersiniz.

Belgenizde nasıl yazarsınız?

• Rapor şablonunuz yukarıdaki başlıkların hepsini içeriyor mu?
• Raporun kime ve hangi yolla sunulduğu, önerilerin nasıl karara bağlandığı yazılı mı?
• Son iç denetim raporunuz hazır mı?

Örnek kalıp:

Her iç denetimin sonunda [kim] tarafından bir rapor düzenlenir. Raporda denetlenen unsurlar, denetimin somut hedefleri, kapsamı ve organizasyonu, kullanılan kaynaklar ve standartlar ile sonuçlar ve öneriler yer alır. Rapor [yol] ile [en üst yöneticinin unvanı] makamına sunulur. Önerilere göre yapılacak değişikliklere [kim] karar verir; güvenlik yönetim sistemi ve BKÖP buna göre güncellenir.

---

Sitedeki BKÖP aracı bu bölümleri tebliğdeki sırayla tek tek sorar; belgenin tamamı için BKÖP sayfasına bakabilirsiniz.

Dayanak: BEKRA Yönetmeliği (RG 02.03.2019, 30702) md. 5(1)(j), md. 10, md. 12, md. 18(2) ve Ek-3 (2.6, 2.7); Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliği (RG 19.04.2019, 30750) Ek-1 (1.1) ve Ek-2 (2.1.6, 2.1.7); Güvenlik Raporu Tebliği (RG 19.04.2019, 30750) Ek-2 (2.1.6, 2.1.7); ÇSGB Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, 2024 Yılı Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik Kapsamında Programlı Teftiş Genel Değerlendirme Raporu (Ekim 2025). Son kontrol: 27 Eylül 2026, mevzuat.gov.tr güncel metni.