Tehlikeli maddeye müdahale kartı: kimlere gönderilir?

Tesisinizde bir yangın ya da sızıntı olduğunda ilk gelenler itfaiye ve acil ekipler olur. Hangi maddeyle karşı karşıya olduklarını, suyla müdahale edilip edilemeyeceğini, hangi koruyucu donanımı giymeleri gerektiğini dakikalar içinde bilmeleri gerekir. Tehlikeli maddeye müdahale kartı tam olarak bunun için vardır.

Kim hazırlar?

BEKRA kapsamındaki alt ve üst seviyeli bütün kuruluşlar hazırlar. Kart, kuruluşun büyük kaza senaryo dokümanındaki (BKSD) senaryolara dahil olan her tehlikeli madde için müdahale yöntemini ve koruyucu donanım bilgilerini içerir. Biçimi yönetmeliğin Ek-7’sinde belirlenmiştir.

Kart, ürünlerinizin güvenlik bilgi formları (GBF) esas alınarak, acil servisler için tavsiye niteliğinde hazırlanır. Müdahaleye ilişkin kararları sahada acil servisler verir.

Kartta neler yazar?

Üst kısımda kuruluş bilgileri:

• Kuruluşun adı, faaliyet konusu ve NACE kodu, adresi
• Kapalı alan (tüm binaların kat alanları toplamı) ve depolama, yükleme gibi işler için kullanılan açık alan
• En yüksek binanın yüksekliği (baca ve kule hariç) ve en geniş binanın boyutları
• Aynı anda kuruluşta bulunan en fazla kişi sayısı
• Kuruluşun sabit telefonu
• Acil durumda aranacak kişiler: ad soyad, görev ve cep telefonu

Altta her madde için bir satır:

• Maddenin adı
• Fiziksel, sağlık ve çevresel zararları
• Müdahale yöntemi
• Müdahale ekipmanları
• Müdahale sırasında kullanılması gereken koruyucu donanımlar
• Ek bilgi: acil ekiplerin işine yarayacağını düşündüğünüz başka her şey

Zararlar nasıl yazılır?

Zararlar sütununa maddenin etiketindeki tehlike ifadeleri resmi Türkçe metinleriyle yazılır. Yönetmelik örnek olarak “H400 sucul ortamda çok toksiktir” ifadesini verir. Bu ifadeler kimyasalların sınıflandırılmasına ilişkin yönetmelikte tek tek tanımlıdır ve kendi cümlelerinizle yeniden yazılmamalıdır; ifadeyi her zaman resmi metinden alın.

“Su ile şiddetli tepkime verir” gibi ilave uyarılar da itfaiye için hayati olabilir; bunları “Ek bilgi” sütununa yazabilirsiniz.

Karta başka bir belge eklenmez; kart tek başına okunacak şekilde hazırlanır.

Kimlere gönderilir?

Kart şu kurumlara gönderilir:

• İl afet ve acil durum müdürlüğü (AFAD)
• İl sağlık müdürlüğü
• Bağlı bulunduğunuz belediye ve/veya büyükşehir itfaiyesi
• Organize sanayi bölgesi ya da endüstri bölgesindeyseniz, bölge yönetiminin itfaiyesi

Üst seviyeli kuruluşlarda süreç bir adım daha uzundur: kartı nihai hâle getirmeden önce bu kurumlarla görüş alışverişinde bulunursunuz. Uygun görüş aldıktan sonra nihai kartı 5 gün içinde bu kurumlara gönderir ve dâhili acil durum planınızla birlikte bildirim sistemine yüklersiniz.

Ne zaman yenilenir?

Karttaki bilgilerde bir değişiklik olursa (yeni bir madde, değişen müdahale bilgisi, yeni irtibat kişisi…), kartı değişikliği takip eden bir ay içinde güncelleyip aynı kurumlara yeniden gönderirsiniz. Üst seviyeli kuruluşlarda, maddelerde değişiklik olduğunda yine görüş alınır ve nihai kart 5 gün içinde gönderilip sisteme yüklenir.

Pratik öneriler

• Müdahale yöntemi, müdahale ekipmanları ve koruyucu donanım bilgilerini ürünün güncel güvenlik bilgi formundan alın. Tedarikçi değiştiyse formu da yenileyin.
• İrtibat kişilerinin gece ve hafta sonu da ulaşılabilir olmasına dikkat edin; bir kaza mesai saatlerini beklemez.
• Kartı itfaiyenin sahada hızlıca okuyabileceği sadelikte tutun.

Kartı dakikalar içinde hazırlayın

Kimyasal kart aracı Ek-7 biçimini birebir uygular. Madde adını yazmaya başlayıp listeden seçtiğinizde tehlike ifadeleri resmi metinleriyle kendiliğinden gelir; siz yalnızca müdahale bilgilerini ve kuruluş bilgilerinizi girersiniz. Kartın PDF’i bilgisayarınızda üretilir; bilgileriniz hiçbir sunucuya gönderilmez. Seviyenizi henüz bilmiyorsanız önce BEKRA seviye hesaplayıcı ile başlayın.

Dayanak: BEKRA Yönetmeliği (RG 02.03.2019, 30702) md. 6(2)–(3) ve Ek-7; Büyük Endüstriyel Kazalarda Uygulanacak Dâhili Acil Durum Planları Hakkında Tebliğ (RG 15.08.2020, 31214) md. 13; SEA Yönetmeliği Ek-3 (RG 11.12.2013, 28848 Mük.; son değişiklik RG 10.12.2020, 31330 Mük.). Son kontrol: 27 Eylül 2026, mevzuat.gov.tr güncel metni.